ปลุกพลัง Growth Mindset

ในโลกแห่งการพัฒนาตนเอง มีแนวคิดหนึ่งที่เป็นหัวใจสำคัญในการปลดล็อกศักยภาพอันไร้ขีดจำกัดของมนุษย์ นั่นคือ Growth Mindset หรือ

"แนวคิดการเติบโต" ตรงกันข้ามกับ Fixed Mindset หรือ

"แนวคิดตายตัว"

รากฐานแห่งความคิดนี้เองที่จะกำหนดทิศทางชีวิต การเรียนรู้ และความสำเร็จของเราอย่างมีนัยสำคัญ การเข้าใจความแตกต่างระหว่างสองแนวคิดนี้คือก้าวแรกที่สำคัญที่สุดในการเดินทางสู่การเป็นเวอร์ชันที่ดีที่สุดของตนเอง

ลองนึกภาพเด็กสองคน คนแรกเชื่อว่าเขาเก่งคณิตศาสตร์ตั้งแต่เกิด และจะเก่งตลอดไปหากไม่ต้องพยายามมากนัก ในขณะที่อีกคนเชื่อว่าคณิตศาสตร์คือสิ่งที่เขาต้องฝึกฝนและเรียนรู้ หากเขาพยายาม เขาก็จะเก่งขึ้นได้ เด็กคนแรกคือตัวแทนของ Fixed Mindset เขาจะมองว่าความฉลาดหรือความสามารถเป็นสิ่งที่ติดตัวมาแต่กำเนิด ไม่สามารถเปลี่ยนแปลงได้ หากเขาเจอโจทย์ที่ยากเกินไป เขาอาจจะรู้สึกท้อแท้ สิ้นหวัง และคิดว่าตัวเองไม่มีความสามารถด้านนี้ แทนที่จะพยายามหาทางแก้ไข เขาอาจจะเลือกที่จะหลีกเลี่ยงวิชาคณิตศาสตร์ไปเลย เพราะกลัวว่าความล้มเหลวจะมาตอกย้ำความเชื่อที่ว่าเขา

"ไม่เก่ง"

ในทางกลับกัน เด็กคนที่สองคือตัวแทนของ Growth Mindset เขาจะมองว่าความท้าทายคือโอกาสในการเรียนรู้ หากเขาเจอโจทย์ที่ยาก เขาจะมองหาวิธีการใหม่ๆ ลองผิดลองถูก ปรึกษาเพื่อน หรือขอความช่วยเหลือจากคุณครู ความพยายามของเขาจะนำไปสู่การพัฒนาทักษะและความเข้าใจที่ลึกซึ้งขึ้น แม้จะยังไม่สามารถแก้โจทย์ได้ในทันที แต่เขารู้ว่าเขาจะเก่งขึ้นแน่นอนถ้ายังคงฝึกฝนต่อไป

Carol Dweck นักจิตวิทยาชื่อดัง ผู้บุกเบิกแนวคิด Growth Mindset ได้ทำการวิจัยมายาวนานและพบว่าผู้ที่มี Growth Mindset มีแนวโน้มที่จะประสบความสำเร็จมากกว่าในทุกๆ ด้านของชีวิต ไม่ว่าจะเป็นการเรียน การทำงาน หรือแม้กระทั่งความสัมพันธ์ พวกเขามีความยืดหยุ่นทางอารมณ์สูง สามารถรับมือกับอุปสรรคและความผิดหวังได้ดีกว่า และมีความสุขกับการเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ อยู่เสมอ

คนที่ยึดติดกับ Fixed Mindset มักจะมองหาแต่คำชมเชย และหลีกเลี่ยงสถานการณ์ที่อาจจะทำให้พวกเขาดูไม่ดี พวกเขาอาจจะรู้สึกอิจฉาเมื่อเห็นคนอื่นประสบความสำเร็จ และอาจจะพยายามหาข้ออ้างเพื่อลดทอนความสำเร็จของผู้อื่น เพราะลึกๆ แล้ว พวกเขาเชื่อว่าความสำเร็จนั้นเป็นผลมาจากพรสวรรค์ที่ตนเองไม่มี การพัฒนาตัวเองสำหรับพวกเขาคือสิ่งที่อันตราย เพราะอาจจะนำไปสู่การเผชิญหน้ากับข้อจำกัดของตนเอง

ลองพิจารณาเรื่องราวของ Thomas Edison ผู้ประดิษฐ์หลอดไฟ เขาเคยกล่าวไว้ว่า

"ผมไม่ได้ล้มเหลวในการประดิษฐ์หลอดไฟ ผมแค่ค้นพบ 10,000 วิธีที่ใช้ไม่ได้"

นี่คือตัวอย่างที่ชัดเจนของ Growth Mindset เขาไม่ได้มองความผิดพลาดว่าเป็นการสิ้นสุด แต่เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการเรียนรู้ เขามีความเชื่อมั่นในความพยายามของตนเอง และไม่ยอมแพ้จนกว่าจะบรรลุเป้าหมาย

ในทางตรงกันข้าม หาก Edison ยึดติดกับ Fixed Mindset เขาอาจจะคิดว่า

"ฉันคงไม่มีพรสวรรค์ด้านการประดิษฐ์" และยอมแพ้ไปตั้งแต่การทดลองครั้งแรกๆ ความคิดที่ว่า

"ฉันทำไม่ได้" หรือ

"ฉันไม่มีความสามารถ" คือกับดักที่คอยฉุดรั้งเราไว้ไม่ให้ก้าวไปข้างหน้า

การปลูกฝัง Growth Mindset ไม่ได้หมายความว่าเราต้องพยายามอย่างหนักตลอดเวลาโดยไม่สนใจผลลัพธ์ แต่มันคือการปรับเปลี่ยนมุมมองของเราต่อความพยายาม ความท้าทาย และความล้มเหลว มันคือการเชื่อว่าสมองของเรามีความยืดหยุ่น สามารถสร้างเส้นใยประสาทใหม่ๆ และพัฒนาความสามารถได้เสมอผ่านการฝึกฝนและประสบการณ์

เมื่อเราเข้าใจว่าสมองของเราเหมือนกล้ามเนื้อ ยิ่งใช้ ยิ่งฝึกฝน ก็ยิ่งแข็งแรง เราจะกล้าที่จะเผชิญหน้ากับความยากลำบาก กล้าที่จะลองทำสิ่งใหม่ๆ และกล้าที่จะล้มเหลว เพราะเรารู้ว่าความล้มเหลวนั้นไม่ใช่จุดจบ แต่มันคือบทเรียนล้ำค่าที่จะพาเราไปสู่ความสำเร็จที่ใหญ่กว่าเดิม

ลองสำรวจความคิดของตัวเองดูว่า ในสถานการณ์ต่างๆ คุณมักจะคิดอย่างไรเมื่อเจออุปสรรค? คุณมองความสามารถของตัวเองว่าเป็นสิ่งที่ตายตัว หรือเป็นสิ่งที่พัฒนาได้? การตระหนักรู้ใน Fixed Mindset ที่แฝงอยู่ในความคิดของเรา คือจุดเริ่มต้นที่สำคัญที่สุดในการเปลี่ยนผ่านไปสู่ Growth Mindset ที่จะปลดล็อกศักยภาพอันไร้ขีดจำกัดของคุณ