ชีวิตดีขึ้นได้ แค่ปรับที่ใจ

ตอนที่ 1 — กำเนิด Growth Mindset

หลายครั้งในชีวิต เราอาจเคยรู้สึกติดขัด หรือไม่กล้าที่จะก้าวข้ามขีดจำกัดของตัวเอง ราวกับมีกำแพงบางๆ กั้นอยู่ ซึ่งกำแพงนี้ไม่ได้มาจากภายนอก แต่มาจากความคิดภายในของเราเอง ดร.แครอล เดคเวค นักจิตวิทยาชื่อดัง ได้ทำการศึกษาและค้นพบแนวคิดที่ทรงพลัง นั่นคือ

“Growth Mindset” หรือ

“กรอบความคิดแบบเติบโต” ซึ่งตรงข้ามกับ

“Fixed Mindset” หรือ

“กรอบความคิดแบบตายตัว”

กรอบความคิดแบบตายตัว (Fixed Mindset) คือความเชื่อที่ว่า ความสามารถ สติปัญญา หรือพรสวรรค์ เป็นสิ่งที่เรามีมาแต่กำเนิด และไม่สามารถเปลี่ยนแปลงได้ เมื่อเผชิญกับความท้าทาย คนที่มี Fixed Mindset มักจะหลีกเลี่ยง เพราะกลัวว่าจะล้มเหลว และจะทำให้คนอื่นเห็นว่าตนเองไม่เก่ง เมื่อเจออุปสรรค ก็มักจะยอมแพ้ง่ายๆ เพราะเชื่อว่าตนเองไม่มีความสามารถพอ

ในทางตรงกันข้าม กรอบความคิดแบบเติบโต (Growth Mindset) คือความเชื่อที่ว่า ความสามารถและสติปัญญา สามารถพัฒนาได้ผ่านความพากเพียร ความพยายาม การเรียนรู้จากข้อผิดพลาด และการรับคำแนะนำจากผู้อื่น คนที่มี Growth Mindset มองว่าความท้าทายเป็นโอกาสในการเติบโต เมื่อเจออุปสรรค พวกเขาจะมองหาวิธีแก้ปัญหา ไม่ย่อท้อ และเชื่อว่าทุกประสบการณ์ที่ได้รับ คือบทเรียนอันล้ำค่าที่จะช่วยให้พวกเขาพัฒนาขึ้น

ลองนึกถึงเด็กนักเรียนที่ได้คะแนนสอบไม่ดี หากเขามี Fixed Mindset เขาอาจจะคิดว่า

“ฉันไม่เก่งคณิตศาสตร์เลย ฉันคงไม่มีวันทำได้ดี” แต่หากเขามี Growth Mindset เขาอาจจะคิดว่า

“ครั้งนี้ฉันทำได้ไม่ดี ฉันต้องลองหาวิธีเรียนรู้ใหม่ๆ อาจจะต้องขอความช่วยเหลือจากครูหรือเพื่อน หรือลองทำแบบฝึกหัดเพิ่มเติม”

ความคิดที่ต่างกันนี้ นำไปสู่การกระทำที่ต่างกัน และผลลัพธ์ที่ต่างกันอย่างสิ้นเชิง

การเปลี่ยนจาก Fixed Mindset มาเป็น Growth Mindset ไม่ได้เกิดขึ้นชั่วข้ามคืน แต่ต้องอาศัยการฝึกฝนและการตระหนักรู้ในตนเอง เริ่มจากการสังเกตความคิดของตัวเอง เมื่อเจอความท้าทายหรืออุปสรรค ลองถามตัวเองว่า

“ความคิดของฉันตอนนี้เป็นแบบ Fixed หรือ Growth?”

หากเป็นแบบ Fixed ให้ลองปรับเปลี่ยนเป็น Growth Mindset เช่น แทนที่จะคิดว่า

“ฉันทำไม่ได้” ให้เปลี่ยนเป็น

“ฉันจะลองหาวิธีทำให้ได้” หรือ แทนที่จะคิดว่า

“ฉันล้มเหลว” ให้เปลี่ยนเป็น

“ฉันได้เรียนรู้อะไรจากครั้งนี้บ้าง”

Growth Mindset ไม่ใช่แค่คำพูดสวยหรู แต่เป็นเครื่องมือที่จะปลดล็อกศักยภาพที่แท้จริงในตัวเรา ช่วยให้เรากล้าที่จะฝันใหญ่ กล้าที่จะลงมือทำ และไม่ย่อท้อต่ออุปสรรคใดๆ เมื่อเราเชื่อว่าเราสามารถเติบโตได้ โลกทั้งใบก็จะเปิดกว้างรอให้เราไปสำรวจและสร้างสรรค์สิ่งใหม่ๆ อยู่เสมอ