บลูโอเชี่ยน: สู่ตลาดไร้คู่แข่ง สร้างกำไรไม่รู้จบ

ตอนที่ 1 — กำเนิดกลยุทธ์บลูโอเชี่ยน

ในโลกธุรกิจที่การแข่งขันดุเดือดราวกับมหาสมุทรสีเลือด (Red Ocean) ที่เต็มไปด้วยฉลามที่พร้อมจะขย้ำเหยื่อ บรรดาองค์กรต่างทุ่มเททรัพยากรไปกับการช่วงชิงส่วนแบ่งตลาดที่มีอยู่จำกัด การต่อสู้เพื่อเอาชนะคู่แข่งกลายเป็นเป้าหมายหลัก จนบางครั้งหลงลืมไปว่ายังมี

“มหาสมุทรสีคราม”

(Blue Ocean) อันกว้างใหญ่รอให้ค้นพบ มหาสมุทรแห่งโอกาสใหม่ที่ไร้คู่แข่ง ซึ่งนำไปสู่การเติบโตและผลกำไรที่ยั่งยืน

แนวคิดกลยุทธ์บลูโอเชี่ยน (Blue Ocean Strategy) ถูกนำเสนอโดย W. Chan Kim และ Renée Mauborgne ในปี 2005 ผ่านหนังสือชื่อเดียวกัน ซึ่งได้ปฏิวัติมุมมองของนักธุรกิจทั่วโลก แทนที่จะเน้นการแข่งขันในตลาดที่มีอยู่ กลยุทธ์บลูโอเชี่ยนเสนอให้สร้างตลาดใหม่ที่ไม่เคยมีมาก่อน หรือขยายขอบเขตของตลาดเดิมให้กว้างขึ้น โดยการสร้าง

“มูลค่าใหม่” (New Value) ให้กับลูกค้า

หัวใจสำคัญของกลยุทธ์บลูโอเชี่ยนคือการ “สร้างสรรค์ตลาดใหม่” (Market Creation) ไม่ใช่การ

“แข่งขันในสนามเดิม”

(Competing in Existing Market) แนวคิดนี้มีรากฐานมาจากหลักการที่ว่า การแข่งขันที่รุนแรงในตลาดที่มีอยู่มักนำไปสู่การลดต้นทุนและการลดราคา ซึ่งส่งผลกระทบต่ออัตรากำไร ในทางกลับกัน การสร้างตลาดใหม่จะช่วยปลดล็อกความต้องการที่ซ่อนเร้นของลูกค้า ทำให้สามารถเสนอผลิตภัณฑ์หรือบริการที่มีคุณค่าแตกต่างและตั้งราคาที่เหมาะสมได้

กรณีศึกษาที่เป็นที่รู้จักกันดีคือ Cirque du Soleil ซึ่งสามารถสร้างสรรค์ตลาดใหม่ในอุตสาหกรรมละครสัตว์ได้อย่างน่าทึ่ง โดยเปลี่ยนจากการแข่งขันกับโรงละครสัตว์แบบดั้งเดิมที่เน้นสัตว์ การแสดงตลก และผู้เข้าชมที่เป็นครอบครัว ไปสู่การสร้างสรรค์ประสบการณ์ที่ผสมผสานระหว่างละครสัตว์กับศิลปะการแสดงชั้นสูง ดึงดูดกลุ่มเป้าหมายใหม่ที่เป็นผู้ใหญ่และลูกค้าองค์กรที่มองหาความบันเทิงที่หรูหราและมีระดับ พวกเขาลดการใช้จ่ายในส่วนที่ไม่สร้างมูลค่าเพิ่ม เช่น การแสดงจากสัตว์ราคาแพง และเพิ่มองค์ประกอบใหม่ๆ เช่น การแสดงกายกรรมที่น่าตื่นตาตื่นใจ ดนตรีประกอบสด และเนื้อเรื่องที่น่าประทับใจ ส่งผลให้ Cirque du Soleil สามารถสร้างตลาดใหม่ที่ไร้คู่แข่งและประสบความสำเร็จอย่างสูง

การนำกลยุทธ์บลูโอเชี่ยนไปใช้ ไม่ได้หมายถึงการละทิ้งตลาดเดิมเสียทีเดียว แต่อาจเป็นการปรับเปลี่ยนรูปแบบธุรกิจ หรือมองหาช่องว่างในตลาดที่ยังไม่มีใครเข้าไปตอบสนอง เทคนิคสำคัญคือการ

“คิดนอกกรอบ”

และตั้งคำถามกับสมมติฐานเดิมๆ ที่เคยยึดถือเกี่ยวกับการดำเนินธุรกิจในอุตสาหกรรมนั้นๆ

องค์กรที่ต้องการเริ่มต้นสร้างกลยุทธ์บลูโอเชี่ยน ควรเริ่มจากการทำความเข้าใจลูกค้าอย่างลึกซึ้ง มองหาความต้องการที่ยังไม่ได้รับการตอบสนอง หรือความเบื่อหน่ายกับสินค้าและบริการที่มีอยู่ในปัจจุบัน จากนั้นจึงใช้เครื่องมือและกรอบการวิเคราะห์ต่างๆ เพื่อกำหนดทิศทางในการสร้างสรรค์มูลค่าใหม่ การเดินทางสู่บลูโอเชี่ยนอาจไม่ง่าย แต่ผลตอบแทนที่ได้คุ้มค่ากับการลงทุนอย่างแน่นอน เพราะมันคือการสร้างอนาคตที่แตกต่างและยั่งยืนให้กับธุรกิจ